 |
|
|
e-wolf
Alle verhalen van Beatrix Potter / Beatrix Potter
door Jen de Groeve
Beatrix Potter: “Ik kan niets verzinnen, ik teken alleen maar na”
U kunt de volledige tekst lezen in Al sinds 1968 geeft uitgeverij Ploegsma regelmatig het werk van Beatrix Potter (1866-1943) opnieuw uit. In 1993 vierde men de honderdste verjaardag van Pieter Konijn (het verhaal verscheen aanvankelijk als een geïllustreerde brief aan het zoontje van haar vroegere gouvernante). Er was een ware boom van Potter-uitgaven bij verschillende uitgevers. En tien jaar later kon de honderdste verjaardag gevierd worden van de eerste druk van Peter Rabbit bij Frederick Warne & Co. En nu worden Alle verhalen van Beatrix Potter : de oorspronkelijke uitgave (voor het eerst verschenen in 1997) in een prachtige luxeuitvoering in cassette opnieuw aangeboden. Het is nog maar de vraag of Beatrix Potter zelf tevreden zou zijn geweest met deze fraaie linnen banden in groot formaat. Zelf stond ze erop dat haar verhalen apart in kleine, handzame boekjes werden uitgegeven, op maat van de kinderen voor wie ze bedoeld waren. Voor de Britse markt, die rond die tijd de “Golden Age” van geïllustreerde boeken kende (denk aan de schitterende uitgaven van Alice in Wonderland uit die periode, o.m. die met illustraties van Arthur Rackam (Heinemann, 1907)), moet dit een vreemd fenomeen zijn geweest. Maar Potter stond erop: “all my little friends happen to be shilling people.” En ze verkochten, die kleine boekjes, 50.000 in het eerste jaar. En dat was nog maar het begin. De Britse kinderen van de vroege 20e eeuw waren helemaal weg van Peter Rabbit, dat ongehoorzame konijntje in een jasje met koperen knopen. Maar je kan je afvragen of de aangeklede konijntjes, muisjes, ganzen en kikkers in dat lieflijke Engelse landschap vandaag niet vooral een nostalgische waarde hebben? Zijn ze niet wat te kneuterig, die snoezige pastelkleurige beestjes die Mopsie, Flopsie en Poekie Poes heten, met hun kleine huiselijke avontuurtjes die steevast goed aflopen? Zo’n vermenselijkt konijn met schoentjes en een jasje aan, moet al van goeden huize zijn om stand te houden op de gesofisticeerde kinderboekenmarkt van vandaag. Maar Pieter Konijn is van goeden huize, Benjamin Wollepluis, Jozefien Kwebbeleend, eekhoorn Hakketak, Biggetje Goedhart en alle anderen, zijn dat ook. Beatrix Potter, die van zichzelf beweerde volstrekt geen verbeelding te hebben, tekende haar personages uiterst gedetailleerd naar levend model. De meeste beesten die in haar verhalen figureren had ze zelf als huisdier en als er eentje het leven liet, schiep dat problemen voor haar tekenwerk. In deze laatste uitgave, die haar volledige werk in chronologische volgorde brengt, zie je hoe de plaatjes van meet af aan soms uiterst gedetailleerd uitgetekend zijn. De prenten van ‘De kleermaker van Kloster’ zijn een prachtig voorbeeld van haar miniatuurwerk. De grote accuratesse in de uitbeelding toont zich ook in haar dierenpersonages. Ze zijn antropomorf zonder hun eigen, dierlijke aard te verliezen, het resultaat van uiterst nauwkeurige observaties en een goed inzicht in natuur. Pieter Konijn draagt dan wel een jasje, maar vertoont wel authentiek konijnengedrag en Jozefien Kwebbeleend is ondanks haar zondagse muts en de simpele aard die aan haar soort nu eenmaal wordt toegedicht, in elk opzicht een eend zoals de natuur haar heeft voortgebracht. En er zit een vreemde dubbelheid in deze uitbeeldingen. De sluwe vos bv., die op Jozefiens kuikens uit is, loopt op zijn achterste poten en draagt een jasje wanneer hij Jozefien met menselijke bedrieglijkheid om de tuin leidt, en is een vos zonder kleren en op vier poten wanneer hij zijn natuur volgt en haar broedsel besluipt. Menselijke kenmerken en natuurlijk gedrag zijn harmonieus, zij het met de mogelijkheid tot onderscheid, met elkaar verweven. En kneuterig? De Nederlandse vertaling van Pieter Konijn circuleerde jarenlang in een — jawel — gecensureerde versie; Beatrix Potter had vader konijn nl. laten eindigen als pasteivulling, iets wat door de vertaalster beuzelachtig werd weggelaten. Er dreigen in Potters wereld wel meer onschuldige beestjes als maaltijd te eindigen, en ook al komt het nooit zo ver, toch gaat Potter regelmatig redelijk hardhandig met haar personages om: een stout konijn verliest staart en snorren, een vervelende eekhoorn wordt ook met amputatie gestraft en meneer Wollepluis ranselt zijn zoon met een rietje… Maurice Sendak roemde de kracht van Beatrix Potter als volgt: “Fantasy, rooted in the living fact: here the fact of family, of fun, of danger and fear. [...] the book posseses on no matter how miniature a scale, a wonderful sense of life, and isn’t that the ultimate value of any work of art?” Een uigave als deze mag als bewijs gelden dat het werk van Beatrix Potter niet alleen via een wereldwijde merchandising standhoudt, maar dat haar verhalen, hoewel ze het patina van de late 19e-eeuwse burgerlijke samenleving meedragen, de tijd moeiteloos doorstaan. Elk verhaal wordt ingeleid met een klein stukje ontstaansgeschiedenis. Over de schrijfster zelf en haar onorthodoxe levensstijl zijn ook al de nodige bladzijden geschreven en zopas is in het Engels een nieuwe biografie verschenen van de Amerikaanse academica Linda Lear, die het leven van de schrijfster uitputtend behandelt (Penguin Press, 2007). Bij Rubinstein verschijnt, ook in februari, De wereld van Pieter Konijn, een dvd met de drie verhalen waarin hij de hoofdrol speelt. De dvd bevat ook een documentaire over het leven van Beatrix Potter. En er is een film over de schrijfster gemaakt, ‘Miss Potter’. Hij komt in februari in Nederland in première. Beatrix Potter: Alle verhalen van Beatrix Potter, Ploegsma Amsterdam, 2006, 400 p. : ill., € 45. ISBN 90-216-1850-8. Vert. van: The complete tales of Beatrix Potter door Keizer, Marjo / Kernkamp Biegel, Heleen / Kolfmaker, Juliette / Van Wijngaarden, Ank Distributie: WPG Uitgevers
|
|
||||||||||
| © 2010 | vlabin-vbc vzw | another cms by dataweb |